TRAO ĐỔI VỚI LM. NHẠC SĨ ÂN ĐỨC VỀ VẤN ĐỀ TÁC QUYỀN

TRAO ĐỔI VỚI LM. NHẠC SĨ ÂN ĐỨC VỀ VẤN ĐỀ TÁC QUYỀN
 

I. PHÓNG VIÊN CG & DT HÙNG LUÂN

VỀ V/Đ TÁC QUYỀN

Để bài viết chuyên sâu hơn, chúng con cần xin ý kiến trao đổi của các nhạc sĩ công giáo xoay quanh vấn đề tầm quan trọng của tác quyền thánh nhạc. Chúng con được biết cha cũng rất quan tâm đến vấn đề này vì thế, con ước mong được cha chia sẻ thêm.

✓ Phóng viên: Theo cha, người sử dụng thánh nhạc trong trường hợp nào thì cần trả tác quyền thánh nhạc cho nhạc sĩ?

Lm. Ân Đức: Bản thân cá nhân tôi khi sáng tác thánh ca là do nhu cầu của cộng đoàn trong các dịp lễ tuyên khấn và an táng. Tôi không muốn và cũng không có khả năng đáp ứng hết mọi phần thánh ca trong thánh lễ cũng như trong phụng vụ. Ví dụ các bài nhập lễ, dâng lễ, mùa giáng sinh, mùa chay tôi không làm thì cũng đã có bao nhiêu bài rồi.

Về vấn đề tác quyền chẳng bao giờ tôi nghĩ tôi có quyền đòi hỏi được hưởng tác quyền, cho dù người ta lấy nhạc tôi để hát trên YouTube hoặc nếu tình cờ nghe ca đoàn nào đó hát bài thánh ca trong thánh lễ, tôi cảm thấy còn vinh dự vì ít ra âm nhạc của mình cũng được tiếp nhận.

Vì thế để trả lời câu hỏi: Người sử dụng thánh nhạc trong trường hợp nào thì cần trả tác quyền thánh nhạc cho nhạc sĩ? Tôi xin trả lời: khi âm nhạc của tác giả được người ta dùng để kinh doanh.

Còn khi dùng để hát trong phụng vụ thánh lễ thì tự do, không cần phải xin phép hoặc đóng góp gì cả.

✓ Phóng viên: Có cần có Hội Tác Quyền Thánh Ca không? Vì sao?

Lm. Ân Đức: Tôi nghĩ đã đến lúc tại Việt Nam cần có HỘI TÁC QUYỀN THÁNH CA để trước hết Hội bảo vệ tính nguyên vẹn và chính thức các tác phẩm thánh ca.

Ai sẽ đứng ra làm pháp nhân của HTQTC? Theo thiển ý của tôi, phải chăng là Ủy Ban Thánh Nhạc Toàn Quốc là pháp nhân lập Hội hoặc ủy quyền cho một nhóm thành lập Hội, bởi lý do không ai uy tín hơn UBTN trực thuộc HĐGM có quyền thi hành chức năng thuộc lãnh vực của mình. Về vấn đề này nên chăng có một cuộc nói chuyện chuyên đề?

Tuy tự bản chất thánh ca là của Chúa, của Giáo Hội, thánh ca là phục vụ “nhưng không” cho dân Chúa. Người nhạc sĩ thánh ca không cầu danh tìm lợi trên các tác phẩm của mình, nhưng là vui mừng vì thấy thánh ca của mình được dân Chúa sử dụng trong các thánh lễ cũng như các nghi thức phụng vụ.

Đàng khác các bài thánh ca của bất cứ nhạc sĩ nào được Imprimatur đều phải được trân trọng, đây không phải là những đứa con “vô thừa nhận” để ai muốn làm gì thì làm, tự do sửa chữa, thêm bớt rồi mệnh danh là để phục vụ dân Chúa.

Cụ thể là quyển tuyển tập THÁNH CA CỘNG ĐỒNG tập I và II do nhà xuất bản tôn giáo Hà Nội xuất bản năm 2009, và cuốn HÁT CỘNG ĐOÀN, nxb Tôn Giáo 2013, do nhóm Alpha thực hiện công khai bán tại các nhà sách công giáo toàn quốc.

Tôi không biết các tác giả khác có bài in trong tuyển tập có gặp vấn đề gì không, riêng tôi mới chỉ xem có ba bài trong số 14 bài được in thì ba bài đều có vấn đề.

• Bài Dấu Ấn Tình Yêu nguyên thủy chỉ có 3 phiên khúc, thì trong sách (TCCĐ tr.287) không biết ai soạn thêm 2 phiên khúc thành bài có 5 phiên khúc, trong cuốn HCĐ tr.374 đã rút lại thành 3 PK.
• Bài Nhớ Nguồn được hát trong dịp mồng 2 Tết thì bị đặt lại tựa đề là Nhớ Về Tổ Tiên 2.
• Bài Khúc Hát Một Loài Hoa (TCCĐ tr.294) trong phần Điệp khúc: “Con ngân nga đời đời khúc hát tạ ơn” thì bị đổi là: “Con ngân nga đời đời tình khúc tạ ơn”.

Ngạc nhiên là cuốn sách nhạc dày cộm này đã ra mắt bao nhiêu năm và rộng rãi phổ biến trên toàn quốc mà không thấy một nhạc sĩ nào lên tiếng, hay ai cũng cảm thấy “ngại ngại” khi lỡ lên tiếng thì bị mang tiếng là thế này thế nọ, bản thân cũng tự cho mình là nhỏ nhen khi xét nét những tiểu tiết như thế rồi cũng im luôn, chẳng dám hỏi ai.

HỘI TÁC QUYỀN THÁNH CA có quyền lên tiếng về những lạm dụng, những xâm phạm nguyên bản của bất kỳ ai mà không được sự đồng ý của tác giả nếu vi phạm đến tính nguyên bản và pháp lý. Ở đây tôi mới chỉ đề cập đến thuần túy nguyên bản của bài nhạc, mà chưa đề cập gì đến tác quyền của tác giả.

✓ Phóng viên: Bản thân cha đã có kinh nghiệm/trải nghiệm ra sao về trả tác quyền thánh ca trong quá trình làm các album hoặc được các ca sĩ trả tác quyền?

Lm. Ân Đức: Trong quá trình làm các album thánh ca, tác giả chẳng được ai trả tác quyền, trái lại phải trả toàn bộ tiền cho chi phí thực hiện: nhạc sĩ hòa âm, phối âm, ban nhạc, ca sĩ, phòng thu, CD master, bìa design, in ấn và phát hành (dĩ nhiên riêng tôi tất cả đều là của nhà Dòng).

Nếu thấy trên mạng bài của mình được các ca đoàn hát, có cả ca sĩ hoặc nhóm này nhóm kia hát, người nhạc sĩ cũng chẳng cảm thấy chạnh lòng vì không ai xin phép, thậm chí ca sĩ còn tự ý sửa lời, cũng chẳng được hưởng chút gì gọi là tác quyền.

Tôi cũng chẳng bao giờ nghĩ mình đang bị vi phạm tác quyền, và tự an ủi: không sao, miễn sao Lời Chúa được loan truyền qua âm nhạc của tôi cũng là một vinh dự rồi.

✓ Phóng viên: Đâu là thái độ cần có của người sử dụng thánh ca ngoài mục đích loan truyền Lời Chúa?

Lm. Ân Đức: Câu hỏi này nếu xét về phía người sáng tác thánh ca thì tôi có kinh nghiệm:

1. Đúng là thánh ca với bản chất thánh thiêng được Giáo Hội cho sử dụng trong các nghi thức phụng vụ, đặc biệt là thánh lễ không ngoài mục đích tôn vinh Thiên Chúa và giúp cho các linh hồn đến gần Chúa hơn và cũng là cách loan truyền Lời Chúa bằng âm nhạc.
2. Ngoài ra thái độ cần có của người sáng tác thánh ca là luôn ý thức sứ mệnh cao quý của mình là dùng khả năng âm nhạc để ca ngợi, để cầu nguyện phù hợp với phụng vụ mà ca đoàn là những người giúp chuyển tải những tâm tình cầu nguyện đó cho cộng đoàn.
3. Người sử dụng thánh ca cũng cần ý thức rằng thánh ca mang tính thờ phượng, nên phải trang nghiêm, khác hẳn với những ca khúc ngoài đời mang nặng tính giải trí hoặc nghệ thuật thuần túy.

II. NHỮNG VƯỚNG MẮC LÂU NAY

Lâu nay trên mạng truyền thông nổi lên một hiện tượng mà tôi cho rằng: Thánh nhạc Việt Nam trở nên một “trò cười” cho thế gian, khi xảy ra lời qua tiếng lại giữa hai bên “ủng hộ và chống đối”.

Bản thân tôi cũng bị lôi cuốn vào vì tôi thuộc nhóm “ủng hộ” Hội Tác Quyền Thánh Ca (HTQTC) do nhạc sĩ Đinh Công Huỳnh cùng với các “cộng tác viên”.

Sở dĩ tôi gia nhập HTQTC vì lý do rất đơn giản là muốn các tác phẩm thánh ca của tôi giữ được nguyên bản; vì đã có nhiều trường hợp bài hát của tôi bị lạm dụng một cách công khai, không những bị ca sĩ hát trên YouTube tự ý đổi lời, hát sai nhạc.

Ví dụ bài “Hiến Lễ Tình Yêu” của tôi bị thêm PK3, cắt ĐK và đổi tên tác giả là Quang Dũng.

Ngay cả trung tâm bảo vệ quyền tác giả VCPMC tại VN cũng tự ý cài vào hệ thống 17 bài của tôi khi chưa được phép hay đồng ý của tác giả, nhưng với tính pháp lý HTQTC đã giúp giải quyết vấn đề này.

Ngay cả những tuyển tập Thánh Ca Cộng Đồng (do nhóm Alpha nào đứng ra thực hiện) cũng không liên hệ đến các tác giả.

Bản thân tôi không sử dụng Facebook hay YouTube nên cũng không biết gì những nguyên tắc “thưởng phạt” trên đó.

Từ khi xảy ra hiện tượng “nóng lạnh” trên mạng, mà một bên là Hội Tác Quyền Thánh Ca mà đại diện là ns. Đinh Công Huỳnh và bên kia là nhóm chống đối.

Bản thân tôi cũng bị liệt vào danh sách nhóm Đinh Công Huỳnh. Nhóm chống đối cùng một số người khác đã từng hối thúc tôi mau ra khỏi HTQTC, nếu không nhạc Ân Đức sẽ không còn được “hát”.

Trên thực tế cho thấy đến nay mọi chuyện vẫn bình thường.

Cụ thể mới đây, đúng ngày mồng 3 Tết ca sĩ Mai Thiên Vân tới thăm tôi ở nhà dòng, cùng đi với cô có cả mấy người bạn của cô ở giáo xứ Gia Định.

Mấy người bạn ấy nói với tôi:

“Cha xứ chúng con biết cha và cũng thích nhạc cha, nhưng tiếc là nhạc Ân Đức không ai dám hát vì sợ bị thu tiền…”

Cũng có nhiều ca sĩ, ca đoàn muốn xin phép tôi sử dụng những bài thánh ca của tôi để lên YouTube, nhưng khi tôi nói:

“Cứ liên hệ với Đinh Công Huỳnh đi”

thì hầu như ai cũng ngại và không dám liên lạc.

Dù tôi không đi đâu để nghe đâu đó những phản ứng tiêu cực về nhạc Ân Đức, cũng như những phàn nàn của các ca đoàn như muốn hát nhạc Ân Đức phải trả tiền, phải mua, phải thế này thế kia, hoặc là cha Ân Đức đã bị Đinh Công Huỳnh khống chế v.v…

Để tháo gỡ những vướng mắc này và để một lần lên tiếng chính thức, tôi đã liên hệ với Đinh Công Huỳnh và đi đến kết luận sau:

1. Tất cả những bài thánh ca của Ân Đức hát trong thánh lễ và phụng vụ được hoàn toàn tự do sử dụng và miễn phí, không phải trả bất cứ một chi phí nào.
2. Ân Đức có toàn quyền quyết định trên bài hát của mình, tuy ủy quyền cho HTQTC khi gia nhập là hội viên không có nghĩa Ân Đức mất đi tác quyền (quyền tác giả). HTQTC chỉ đại diện Ân Đức khi có liên quan đến tranh chấp về pháp lý mà thôi.
3. Từ nay ca đoàn hay ca sĩ nào muốn thu âm để lên YouTube thì chỉ cần liên hệ trực tiếp với Ân Đức qua sđt: 0933 181 460, không cần thông qua ns. Đinh Công Huỳnh.
4. Nếu chỉ đưa lên mạng trong phạm vi nội bộ thì hoàn toàn tự do, nhưng nếu mang tính kinh doanh thì nên liên hệ với tác giả để trao đổi.
5. Tôi vẫn ở trong HTQTC với những quy chế riêng mà tôi sẽ chia sẻ sau.

Mong những trao đổi và giãi bày trên đây được mọi người đón nhận và được tháo gỡ những thắc mắc đã từng tồn tại.

Đan Viện Xitô Thánh Mẫu Thiên Phước
ngày 08/03/2026

Lm. Ân Đức Trần Ngọc Hoan