ĐOÀN TRÁNG NIÊN TĨNH TÂM MỪNG LỄ BỔN MẠNG 2026
- Thứ sáu - 20/11/2026 02:06
- In ra
- Đóng cửa sổ này
ĐOÀN TRÁNG NIÊN TĨNH TÂM: NGƯỜI TRỤ CỘT TRONG GIA ĐÌNH VÀ CỘNG ĐOÀN
Sáng thứ Sáu, ngày 20.11.2026
Hướng đến ngày mừng lễ bổn mạng kính Chúa Giêsu Kitô Vua Vũ Trụ, vào Chúa nhật XXXIV, Chúa nhật cuối cùng của năm Phụng vụ, Đoàn Tráng niên Giáo xứ Châu Sơn đã tổ chức buổi tĩnh tâm nhằm giúp quý ông, quý anh chuẩn bị tâm hồn, nhìn lại đời sống đức tin và ý thức hơn về vai trò, trách nhiệm của mình trong gia đình cũng như cộng đoàn.

Buổi tĩnh tâm bắt đầu lúc 8g30 sáng thứ Sáu, ngày 20.11.2026, tại nhà thờ Giáo xứ. Dù đang vào mùa thu hoạch cà phê, thời điểm khá bận rộn với công việc đồng áng, đông đảo quý đoàn viên vẫn cố gắng sắp xếp thời gian để tham dự.

Mở đầu chương trình, anh Giuse Lê Thanh Hiệp, Đoàn trưởng, có lời chào mừng và cảm ơn quý ông, quý anh đã hiện diện. Tiếp đó, cha Quản xứ, có đôi lời chia sẻ và giới thiệu cha Phêrô Nguyễn Minh Tuấn, Dòng Thánh Thể, đến hướng dẫn và giảng phòng trong ngày tĩnh tâm, Cha chia sẻ: “ Trong chương trình hướng đến mừng lễ Chúa Ki tô vua và Đại lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Giáo xứ, buổi tĩnh tâm dành cho quý ông, quý anh trong đoàn Tráng niên là dịp gặp gỡ, chia sẻ và nhìn lại vai trò, trách nhiệm của người trụ cột trong gia đình cũng như trong cộng đoàn.

Đoàn Tráng niên là một lực lượng nòng cốt, góp phần xây dựng và phát triển Giáo xứ qua nhiều thế hệ. Những thành quả hôm nay được vun đắp bằng biết bao công sức, hy sinh và tinh thần hiệp nhất, hiệp thông của mọi người.
Buổi tĩnh tâm cũng là cơ hội để mỗi người hồi tâm, nhìn lại đời sống đức tin, trách nhiệm với Chúa, với người bạn đời và gia đình; từ đó biết canh tân bản thân, xây dựng gia đình ấm êm, hạnh phúc và góp phần làm cho cộng đoàn ngày càng vững mạnh. Đặc biệt, hướng đến chặng đường 70 năm tiếp theo, mỗi người được mời gọi tiếp tục sống tinh thần yêu thương, phục vụ và trách nhiệm, để cùng nhau xây dựng Giáo xứ ngày càng hiệp nhất.”
Trong dịp tinh tâm này, đoàn trân trọng đón cha Phêrô Nguyễn Minh Tuấn, Dòng Thánh Thể, đến chia sẻ và hướng dẫn ngày tĩnh tâm.

Với chủ đề "Người Chồng, người Cha : nguồn hy vọng của Gia đình và Cộng đoàn", cha giảng phòng dành khoảng một giờ để chia sẻ, giúp mỗi người nhìn lại vai trò của người chồng, người cha trong gia đình, cũng như trách nhiệm của người Kitô hữu đối với cộng đoàn. Đây cũng là dịp để mỗi người nhìn lại đời sống đức tin, tình yêu thương dành cho người bạn đời, con cái và tinh thần dấn thân phục vụ Giáo xứ.
GIẢNG TĨNH TÂM ĐOÀN TRÁNG TRÁNG NIÊN
Chủ đề: Người Chồng, người Cha : nguồn hy vọng của Gia đình và Cộng đoàn
Theo đoạn Tin Mừng: Lc 15,11-32

Kính thưa quý ông, quý anh
Trước khi bắt đầu bài giảng, con xin kính mời cộng đoàn ngồi. Riêng con xin phép được đứng trong giờ chia sẻ hôm nay.
Trước tiên, con xin kể một câu chuyện vui. Người ta kể rằng, ở một số nơi bên châu Phi, có một quan niệm khá đặc biệt về các bài giảng của các linh mục. Có những cha giảng từ sáng sớm, kéo dài đến 8 giờ, rồi tiếp tục cho đến 12 giờ trưa, thậm chí 1 giờ chiều mới kết thúc.
Người ta cho rằng cha giảng càng dài thì trong đầu càng có nhiều chữ, chứng tỏ cha càng giỏi. Còn một cha chỉ giảng khoảng nửa tiếng thì có thể bị đánh giá là chưa giỏi, chưa có nhiều điều để chia sẻ.
Thậm chí, người ta còn phân biệt cha giỏi và cha dở qua thời lượng bài giảng. Cha giỏi thì có thể giảng từ sáng đến tối, còn cha dở thì giảng một chút đã hết ý.
Đó là một câu chuyện vui, nhưng hôm nay con không muốn nói nhiều về chuyện bài giảng dài hay ngắn. Điều quan trọng là chúng ta có thực sự lắng nghe và để Lời Chúa biến đổi cuộc đời mình hay không.

1. Tĩnh tâm là để gặp gỡ và lắng nghe Chúa
Kính thưa quý cộng đoàn,
Hôm nay, con muốn chia sẻ với quý ông, quý anh về nền tảng của đời sống thiêng liêng, đặc biệt qua phương pháp Linh Thao của thánh Inhaxiô Loyola.
Thánh Inhaxiô Loyola là vị sáng lập Dòng Tên và là người đã đặt nền tảng cho phương pháp Linh Thao nổi tiếng trong đời sống Giáo hội. Người ta có thể thực hiện Linh Thao trong một tuần, một tháng, thậm chí hai tháng, tùy theo hoàn cảnh và điều kiện của mỗi người.
Điều quan trọng mà chúng ta cần ý thức là: một cuộc tĩnh tâm không chỉ đơn thuần là đến nghe một bài giảng, tham dự một giờ cầu nguyện hay có mặt trong nhà thờ. Tĩnh tâm trước hết là thời gian để mỗi người gặp gỡ Thiên Chúa, lắng nghe tiếng Chúa và nhìn lại chính mình.
Có thể nói, hoa trái của một cuộc tĩnh tâm trước hết là ân sủng của Chúa. Người giảng chỉ là người chuyển tải, người hướng dẫn; còn chính Chúa mới là Đấng chạm đến tâm hồn và biến đổi mỗi người.
Vì thế, xin quý ông, quý anh đừng chỉ chú ý đến những gì con nói, nhưng hãy dành tâm hồn để lắng nghe điều Chúa muốn nói với mình qua những lời chia sẻ hôm nay.

2. Người cha nhân hậu – Trái tim của Tin Mừng
Kính thưa quý ông, quý anh,
Tin Mừng hôm nay thuật lại dụ ngôn Người cha nhân hậu, hay còn gọi là Người con hoang đàng. Câu chuyện không chỉ nói về hai người con, mà chủ yếu làm nổi bật trái tim yêu thương và lòng nhân hậu của người cha.
Người con thứ xin chia gia tài rồi bỏ nhà ra đi. Anh sống phóng túng, tiêu xài hết tài sản và cuối cùng rơi vào cảnh túng thiếu, phải đi chăn heo, đói đến mức muốn ăn cả thức ăn của heo.
Nhưng điều đáng chú ý nhất trong câu chuyện chính là thái độ của người cha. Khi thấy con trở về từ đằng xa, ông đã động lòng thương, chạy ra ôm cổ anh và hôn lấy hôn để. Ông không trách móc, không nhắc lại những lỗi lầm, nhưng lập tức bảo gia nhân đem áo đẹp nhất mặc cho con, đeo nhẫn, xỏ dép và mở tiệc ăn mừng.
Người cha không chỉ tha thứ mà còn vui mừng vì đứa con đã trở về. Đối với ông, con mình đã mất nay được tìm thấy, đã chết nay sống lại.
Chúng ta thử đặt mình vào hoàn cảnh người cha ấy. Nếu con cái bỏ nhà đi, tiêu xài hết tài sản, gây ra bao đau khổ cho gia đình, rồi một ngày trở về, chúng ta sẽ đón nhận như thế nào? Liệu chúng ta có sẵn sàng mở rộng vòng tay hay vẫn còn trách móc, giận hờn và nhắc lại những lỗi lầm của con?
Thực tế, không phải người con nào cũng ngoan ngoãn, thành đạt. Có những người con khiến cha mẹ phải lo lắng, khổ tâm, thậm chí phải vất vả giải quyết những hậu quả do con gây ra.
Qua hình ảnh người cha nhân hậu, Tin Mừng mời gọi mỗi người chúng ta học biết yêu thương và kiên nhẫn với con cái. Yêu thương không có nghĩa là đồng tình với mọi việc làm sai trái, nhưng là không bao giờ đóng lại cánh cửa trở về.
Người cha trong Tin Mừng luôn chờ đợi con. Và khi con trở về, ông đón nhận bằng tất cả tình yêu thương. Đó cũng là điều mỗi người làm cha, làm mẹ cần suy nghĩ và học hỏi trong đời sống gia đình.

Người cha trao lại phẩm giá cho con
Chúng ta chú ý đến ba hình ảnh rất đẹp trong câu chuyện: chiếc áo, chiếc nhẫn và đôi dép.
Trước hết là chiếc áo đẹp nhất. Người cha bảo các đầy tớ mau đem áo đẹp nhất ra mặc cho con mình. Chiếc áo ấy không chỉ để che thân, nhưng còn diễn tả phẩm giá của người con. Dù đã phạm nhiều lỗi lầm, anh vẫn là con của cha. Anh được đón nhận trở lại trong gia đình.
Cuộc đời anh từ đây có một khởi đầu mới. Anh không còn phải sống trong mặc cảm của một người bị loại trừ, nhưng được phục hồi phẩm giá của người con.
Tiếp đến là chiếc nhẫn. Chiếc nhẫn diễn tả sự gắn bó, tình thân và mối tương quan giữa cha với con. Người cha không chỉ cho con trở về nhà, mà còn trao lại cho con vị trí của một người con trong gia đình.
Cuối cùng là đôi dép. Người con được mang dép vào chân, được trở lại với cuộc sống bình thường của một người trong gia đình.
Tất cả những điều ấy cho chúng ta thấy tình yêu của người cha không phải là thứ tình yêu chỉ nói bằng lời. Đó là tình yêu được thể hiện bằng hành động, bằng sự đón nhận và bằng việc trao lại cho người con một cơ hội mới.

Tình yêu trong đời sống gia đình
Kính thưa quý ông, quý anh,
Trong đời sống hôn nhân cũng vậy. Khi mới yêu nhau, người ta thường dành cho nhau những điều tốt đẹp nhất. Một ánh mắt, một lời nói, một món quà nhỏ cũng có thể làm cho người kia vui cả ngày.
Nhưng khi đã sống với nhau nhiều năm, khi những lo toan của cơm áo gạo tiền xuất hiện, khi con cái ra đời, khi công việc và trách nhiệm ngày càng nhiều, đôi khi người ta không còn giữ được sự quan tâm như thuở ban đầu.
Có những đôi vợ chồng lúc mới yêu thì rất quan tâm nhau. Nhưng sau khi kết hôn, cách cư xử lại thay đổi. Những lời nói dịu dàng ngày trước có thể được thay bằng những lời trách móc. Những cử chỉ ân cần có thể dần dần biến mất.
Đời sống hôn nhân không chỉ cần tình yêu trong ngày cưới, mà cần tình yêu được nuôi dưỡng mỗi ngày.
Có những câu chuyện về các gia đình mà con đã từng gặp gỡ, chia sẻ và đồng hành. Có những đôi vợ chồng sau nhiều năm chung sống vẫn giữ được sự quan tâm, chăm sóc và hy sinh cho nhau. Nhưng cũng có những gia đình đang gặp rất nhiều khó khăn, thử thách.
Có những người cha, người mẹ phải hy sinh rất nhiều cho con cái. Có những người vợ âm thầm chịu đựng, có những người chồng vất vả làm việc để lo cho gia đình. Những hy sinh ấy đôi khi không được nói ra, nhưng lại chính là nền tảng giữ cho gia đình được bền vững.
Vì thế, người chồng và người vợ cần biết nhìn lại tình yêu ban đầu của mình. Đừng để những lo toan thường ngày làm cho chúng ta quên mất người đã cùng mình bước vào đời sống hôn nhân.

3. Người con cả – Khi ở trong nhà nhưng lòng lại xa cha
Kính thưa quý ông, quý anh,
Trong dụ ngôn, bên cạnh người con thứ còn có người con cả. Nếu người con thứ bỏ nhà ra đi, sống hoang đàng, thì người con cả vẫn ở nhà, chăm chỉ làm việc và chu toàn bổn phận. Thế nhưng, khi biết cha tổ chức tiệc mừng em trở về, anh lại nổi giận và không chịu vào nhà.
Anh trách cha rằng bao năm nay mình phục vụ, không trái lệnh cha, nhưng chưa bao giờ được một con dê nhỏ để ăn mừng với bạn bè. Vậy mà người em đã tiêu hết tài sản, nay trở về lại được đón tiếp long trọng.
Qua đó, chúng ta thấy người con cả tuy ở gần cha về thể xác, nhưng tâm hồn lại xa cách. Anh sống trong nhà cha nhưng thiếu tình thương, lòng quảng đại và sự cảm thông.
Người cha phải ra tận ngoài năn nỉ anh và nhắc nhở: “Con à, lúc nào con cũng ở với cha, tất cả những gì của cha đều là của con. Nhưng chúng ta phải ăn mừng, vì em con đây đã chết mà nay lại sống, đã mất mà nay lại tìm thấy.”
Người cha đau khổ vì cả hai người con: người con thứ bỏ nhà ra đi, còn người con cả tuy ở lại nhưng không biết mở lòng đón nhận em mình.
Đây cũng là dịp để chúng ta nhìn lại chính mình. Có khi nào chúng ta giống người con thứ, xa Chúa, xa gia đình và sống theo ý riêng? Nhưng cũng có khi nào chúng ta giống người con cả, vẫn chu toàn bổn phận, vẫn tham gia sinh hoạt cộng đoàn, nhưng trong lòng lại thiếu tình thương, sự cảm thông và lòng quảng đại?
Bởi lẽ, có những người ở rất gần nhau nhưng tâm hồn lại xa cách; cùng sống dưới một mái nhà nhưng không biết chia sẻ, cùng sinh hoạt trong cộng đoàn nhưng lại khó tha thứ và đón nhận nhau.
Đó chính là điều mỗi người chúng ta cần suy nghĩ.

Người trụ cột phải biết nhìn lại chính mình
Kính thưa quý ông, quý anh,
Trong gia đình, mỗi người được Chúa trao cho những trách nhiệm khác nhau: làm chồng, làm cha, làm ông, làm người trụ cột. Đó vừa là một hồng ân, vừa là một trách nhiệm cần được trân trọng.
Biết bao người chồng hy sinh, chăm sóc vợ con; biết bao người cha vất vả làm việc để lo cho con cái được học hành và có tương lai tốt đẹp. Những hy sinh ấy có thể không được ai nhìn thấy, nhưng đều rất đáng quý trước mặt Chúa.
Đặc biệt, chúng ta cần trân trọng những gia đình vẫn duy trì đời sống cầu nguyện, cùng nhau tham dự Thánh lễ và giáo dục con cái sống đức tin. Giữa một xã hội nhiều thay đổi, giữ được nếp sống đạo trong gia đình là điều hết sức quan trọng.
Thực tế, có những cộng đoàn còn nhiều khó khăn trong đời sống tôn giáo, nhưng nhờ lòng kiên trì, sự gắn bó và đức tin của các gia đình mà cộng đoàn vẫn được duy trì và phát triển. Điều đó nhắc chúng ta rằng, điều quan trọng không chỉ là điều kiện thuận lợi, mà chính là lòng yêu mến Chúa và sự trung thành trong đời sống đức tin.
Vì thế, trong ngày tĩnh tâm hôm nay, mỗi người hãy tự hỏi: Tôi có thực sự là người chồng biết quan tâm, sẻ chia? Tôi có là người cha biết yêu thương, tha thứ và đồng hành với con cái? Tôi có chu toàn trách nhiệm với gia đình, hay chỉ mải mê công việc, tiền bạc mà quên đi những người thân đang cần đến mình?
Đó là những điều mỗi người chúng ta cần dành thời gian để nhìn lại.

4. Tĩnh tâm phải dẫn đến sự biến đổi
Kính thưa quý ông, quý anh,
Một cuộc tĩnh tâm có ý nghĩa không phải ở số người tham dự hay những điều chúng ta nghe được, nhưng ở sự biến đổi trong đời sống mỗi người.
Chúng ta có thể tham dự nhiều cuộc tĩnh tâm, nghe nhiều bài giảng, nhưng nếu không chịu thay đổi, không loại bỏ những điều chưa tốt thì khó có thể sinh hoa trái.
Vì thế, sau ngày tĩnh tâm hôm nay, mỗi người hãy có một quyết tâm cụ thể: siêng năng tham dự Thánh lễ, cầu nguyện chung với gia đình, quan tâm đến vợ con, biết lắng nghe, tha thứ và làm hòa khi có bất hòa. Đó mới là hoa trái thiết thực của cuộc tĩnh tâm.
Chúng ta đang chuẩn bị mừng lễ Chúa Giêsu Kitô Vua Vũ Trụ. Vương quyền của Chúa không phải là quyền lực hay thống trị, nhưng là tình yêu, phục vụ và hiến thân.
Là những người chồng, người cha, chúng ta cũng được mời gọi sống tinh thần ấy: biết lắng nghe thay vì áp đặt, biết thay đổi bản thân thay vì chỉ đòi hỏi vợ con, biết yêu thương và phục vụ thay vì chỉ muốn được kính trọng.
Một người cha tốt không phải là người không bao giờ sai lỗi, nhưng là người biết nhận lỗi, xin lỗi và sửa đổi. Một người chồng tốt không chỉ lo cho gia đình về vật chất, mà còn biết chăm sóc đời sống tình cảm và đức tin, để vợ con luôn cảm nhận được tình yêu và sự bình an trong mái ấm gia đình.

Lời kết
Kính thưa quý ông, quý anh,
Trong cuộc sống, bên cạnh những lúc gia đình bình an, hạnh phúc, chúng ta cũng phải đối diện với không ít khó khăn, thử thách: vợ chồng bất hòa, con cái làm cha mẹ đau lòng, bệnh tật, mất mát và những thất vọng trong cuộc sống.
Nhưng trong mọi hoàn cảnh, Chúa vẫn luôn yêu thương và đồng hành với chúng ta. Như người cha trong Tin Mừng luôn chờ đợi con trở về, Thiên Chúa cũng luôn mở rộng vòng tay đón nhận chúng ta, ngay cả khi chúng ta yếu đuối và vấp ngã.
Đặc biệt, khi gia đình gặp đau khổ, mất mát hay chia ly, chúng ta càng cần sự hiện diện của Chúa. Người thấu hiểu nỗi đau và ban sức mạnh để chúng ta vượt qua, tiếp tục bước đi trong niềm hy vọng.
Ước mong qua ngày tĩnh tâm hôm nay, mỗi người biết trở về với Chúa, trở về với gia đình và chu toàn trách nhiệm của mình: trở thành người chồng biết yêu thương, người cha biết hy sinh, người trụ cột biết nâng đỡ gia đình và người Kitô hữu biết sống chứng tá đức tin.
Xin Chúa hiện diện trong mỗi gia đình, để dù gặp bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta vẫn biết yêu thương, tha thứ và đồng hành với nhau.
Sau ít phút giải lao, chương trình Tĩnh tâm tiếp tục với phần trao đổi và giải đáp những thắc mắc, vấn nạn phát sinh trong đời sống gia đình. Nhiều ý kiến thực tế được quý đoàn viên mạnh dạn nêu lên và được cha giảng phòng tận tình giải đáp, giúp mọi người có thêm những định hướng cụ thể trong việc xây dựng gia đình hạnh phúc, gìn giữ tình yêu và sống tốt ơn gọi của mình.

Tiếp đến, Ban Chấp hành Đoàn dành thời gian báo cáo các mặt sinh hoạt và tình hình tài chính để toàn thể đoàn viên cùng nắm bắt, chia sẻ và đóng góp xây dựng hoạt động của Đoàn.

Buổi tĩnh tâm khép lại với giờ chầu Thánh Thể trang nghiêm và sốt sắng. Trước Thánh Thể Chúa, mỗi người có dịp lắng đọng tâm hồn, cầu nguyện và xin Chúa hướng dẫn để biết sống xứng đáng với trách nhiệm của người chồng, người cha và người đoàn viên Tráng niên.
Buổi tĩnh tâm không chỉ là dịp chuẩn bị tâm hồn mừng lễ bổn mạng, mà còn là cơ hội để quý ông, quý anh thêm gắn bó với nhau, cùng củng cố đời sống đức tin và ý thức trách nhiệm trong gia đình, Giáo xứ, nhất là trong hành trình hướng đến kỷ niệm 70 năm thành lập Giáo xứ Châu Sơn.




BÀI GIẢNG TĨNH TÂM ĐOÀN TRÁNG NIÊN 2026
cha Giảng phòng: Phê rô Nguyễn Minh Tuấn
( Ghi chép lại: Quang Đồng)
Xin kính mời cộng đoàn ngồi.
Con xin lỗi, vì con cũng không ngồi được. Con thường đi giảng ở nhiều nơi, nên chỉ đứng và di chuyển một chút cho thoải mái nhé!
Trước khi đi vào bài tĩnh tâm sáng hôm nay, con xin kể một câu chuyện vui.
Người ta kể rằng, ở bên châu Phi, có một vị linh mục giảng từ 8 giờ sáng cho đến 12 giờ trưa, thậm chí có khi đến 1 giờ chiều. Người ta đánh giá vị linh mục ấy rất giỏi. Bởi vì theo quan niệm của họ, cha giảng càng dài thì chứng tỏ trong đầu cha có nhiều chữ, cha hiểu biết nhiều. Còn nếu một cha chỉ giảng khoảng nửa tiếng, thì người ta lại cho rằng cha ấy giảng dở, không có nhiều kiến thức.
Vậy hôm nay, con xin hỏi quý ông, quý anh: Muốn cha ở đây là cha giỏi hay cha dở?
Nếu muốn cha giỏi thì con có thể giảng từ đây cho đến tối luôn, vô tư! Còn nếu muốn cha dở thì con sẽ giảng đến khoảng 9 giờ, rồi chúng ta nghỉ.
Cho nên, dù con có giảng ngắn thì quý ông cũng đừng chê con là dở; còn nếu con giảng dài thì quý ông phải khen con là giỏi, được chưa ạ?
Kính thưa quý ông, quý anh!
Để bắt đầu bài tĩnh tâm hôm nay, tôi muốn mượn một tâm tình của một vị thánh, được xem là một trong những người viết về đời sống thiêng liêng và cầu nguyện rất sâu sắc. Đó là thánh Inhaxio Loyola.
Chúng ta biết rằng, có những cuộc tĩnh tâm kéo dài 40 ngày, hai tháng, hoặc ít nhất một tháng. Các linh mục cũng có những dịp tĩnh tâm riêng trong một tuần. Nhưng hôm nay, chúng ta chỉ có một buổi tĩnh tâm ngắn ngủi.
Vậy điều gì đưa chúng ta đến đây?
Tôi muốn chia sẻ với quý ông, quý anh một điều: Sự hiện diện của chúng ta trong buổi tĩnh tâm hôm nay có thể nói phần lớn là nhờ ơn Chúa Thánh Thần.
Chúng ta có mặt ở đây, trước hết là nhờ ơn Chúa. Nếu không có ơn Chúa, có thể chúng ta đã chọn một công việc khác, một nơi khác, hoặc một chương trình khác thay vì đến nhà thờ tham dự buổi tĩnh tâm này.
Tôi xin đưa ra một phép tính vui để chúng ta dễ hình dung:
- 80% là nhờ ơn Chúa Thánh Thần, vì chính Chúa đã quy tụ và thúc đẩy chúng ta đến đây.
- 10% là nhờ những điều kiện thuận lợi: nhà thờ, bàn ghế, máy móc, quạt mát và sự chuẩn bị của ban tổ chức.
- 7% là nhờ người nghe, tức là quý ông, quý anh đang hiện diện và chăm chú lắng nghe.
- Còn lại 3% là phần của cha giảng phòng.
Như vậy, chúng ta đã có 97% rồi. Chỉ còn 3% là phần của cha. Nếu cha giảng không hay, quý ông cũng đừng lo, vì chúng ta đã có đến 97% thuận lợi rồi!
1. NGƯỜI CHA NHÂN HẬU – TRÁI TIM CỦA TIN MỪNG
Kính thưa quý ông, quý anh!
Chúng ta cùng đi vào câu chuyện Tin Mừng rất quen thuộc, được kể từ ngàn xưa và đã trở thành một trong những dụ ngôn nổi tiếng nhất của Kitô giáo.
Cách đây khoảng 40 năm, sau Công đồng Vaticanô II, các nhà chú giải Kinh Thánh có một cách nhìn mới về dụ ngôn này. Trước đây, người ta thường gọi đây là dụ ngôn Người con hoang đàng. Nhưng ngày nay, nhiều nhà chú giải không muốn chỉ nhấn mạnh đến người con hoang đàng nữa, mà muốn đặt trọng tâm vào người cha nhân hậu.
Tại sao vậy?
Bởi vì tất cả chúng ta đều là những người con trước mặt Thiên Chúa. Và Thiên Chúa luôn nhìn chúng ta bằng ánh mắt của một người Cha. Người luôn yêu thương, chờ đợi và tìm cách đưa chúng ta trở về.
Đây chính là trái tim, là trung tâm của Tin Mừng mà chúng ta tin và sống.
Có người nói rằng, muốn mở một cánh cửa thì phải có bản lề. Cũng vậy, muốn hiểu được trái tim của Tin Mừng, chúng ta phải đi vào chương 15 của Tin Mừng theo thánh Luca, đặc biệt là dụ ngôn Người cha nhân hậu.
Chương 15 này có một vị trí rất quan trọng trong toàn bộ Tin Mừng.
Chúng ta cũng biết rằng, trong sách Công vụ Tông đồ, sau những chuyến đi rao giảng Tin Mừng, thánh Phaolô đã trở về Giêrusalem để tham dự Công đồng đầu tiên của Giáo Hội. Tại đây, các Tông đồ và những người có trách nhiệm đã cùng nhau bàn thảo về việc đón nhận những người dân ngoại gia nhập Kitô giáo.
Thánh Phaolô đã mạnh mẽ trình bày lập trường của mình. Ngài cho thấy điều quan trọng không phải là người ta có giữ những tập tục của người Do Thái hay không, nhưng là họ có được đón nhận vào trong Đức Kitô hay không.
Và chính thánh Phêrô cũng là người có tiếng nói quan trọng trong cuộc tranh luận ấy.
Tôi nhắc lại điều này để chúng ta thấy rằng, việc đón nhận con người, không phân biệt nguồn gốc hay hoàn cảnh, luôn là một vấn đề quan trọng trong đời sống Giáo Hội.
Đặc biệt, chương 15 của Tin Mừng thánh Luca hôm nay chính là một lời mời gọi chúng ta trở về với trái tim của Thiên Chúa: một Thiên Chúa luôn yêu thương, luôn chờ đợi và luôn mở rộng vòng tay đón nhận con người.
Hôm nay, tôi cố tình chọn đoạn Tin Mừng này để chia sẻ với quý ông, quý anh trong buổi tĩnh tâm của đoàn Tráng niên giáo xứ.
Bởi vì chủ đề tĩnh tâm năm nay của chúng ta là:
Người chồng, người cha là nguồn hy vọng của gia đình.
Chúng ta có thể mất nhiều thứ trong cuộc sống, nhưng xin đừng đánh mất niềm hy vọng!
Và bây giờ, chúng ta cùng trở lại với dụ ngôn Người cha nhân hậu.
Tin Mừng kể:
Khi ấy, Đức Giêsu nói dụ ngôn này:
Có một người cha kia có hai người con.
Điều đặc biệt là người cha không có tên. Hai người con cũng không có tên. Chúng ta chỉ biết đó là người cha, người con cả và người con thứ.
Trong khi đó, ở những câu chuyện khác, Tin Mừng có thể giới thiệu tên tuổi của các nhân vật rất rõ ràng, chẳng hạn như ông Lazarô.
Nhưng ở đây, tác giả Tin Mừng không đặt tên cho bất cứ ai. Phải chăng đây là một dụng ý rất sâu sắc?
Bởi vì người cha ấy có thể là bất cứ người cha nào trong chúng ta. Người con cả có thể là một người trong chúng ta. Người con thứ cũng có thể là chính chúng ta.
Mỗi người đều có thể tìm thấy hình ảnh của mình trong câu chuyện này.
Nhiều nhà nghiên cứu văn chương đã xem dụ ngôn Người cha nhân hậu là một trong những câu chuyện hay nhất, một đỉnh cao của nghệ thuật kể chuyện trong văn chương nhân loại.
Câu chuyện bắt đầu bằng hình ảnh một người cha và hai người con.
Người con thứ nói với cha:
“Thưa cha, xin cho con phần tài sản con được hưởng.”
Kính thưa quý ông, quý anh!
Chúng ta thử dừng lại một chút để suy nghĩ về lời đề nghị này.
Trong văn hóa Việt Nam cũng như trong truyền thống gia đình, người con thường sống dưới mái nhà của cha mẹ. Người cha có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng và lo liệu tương lai cho con cái. Khi nào người cha qua đời, tài sản mới được chia lại cho những người con theo lẽ thường.
Thế nhưng, ở đây, người con thứ lại đến xin cha chia tài sản cho mình ngay khi người cha còn sống.
Đây là một chi tiết rất đáng suy nghĩ.
Người con đang sống trong gia đình, có cha, có anh, có mái nhà, có tình thương. Nhưng anh ta lại muốn nhận phần tài sản của mình để ra đi.
Nói cách khác, anh ta muốn hưởng quyền lợi của người con mà không còn muốn sống trong tương quan với người cha nữa.
Người cha đứng trước một tình huống thật đau lòng: một bên là tài sản, một bên là tình phụ tử. Ông phải quyết định có chia tài sản cho người con hay không.
Và rồi, người cha đã chia gia tài cho cả hai người.
Người con thứ thu góp tất cả những gì mình có, rồi trẩy đi phương xa. Anh ta muốn có một thế giới riêng, một cuộc sống riêng, không còn bị ràng buộc bởi gia đình và người cha nữa.
2. NHỮNG CÁM DỖ KÉO NGƯỜI CHA XA RỜI GIA ĐÌNH
Kính thưa quý ông, quý anh!
Từ câu chuyện người con thứ, chúng ta có thể liên hệ đến những khó khăn của gia đình hôm nay.
Tôi xin nói thật, trong cuộc sống hiện đại, có rất nhiều điều đang tác động đến đời sống gia đình. Một trong những điều đáng chú ý nhất là chiếc điện thoại thông minh.
Điện thoại thông minh có thể giúp chúng ta kết nối với thế giới, cập nhật thông tin và giải quyết nhiều công việc. Nhưng nếu không biết sử dụng đúng cách, nó cũng có thể khiến con người xa nhau, ngay cả khi đang sống chung dưới một mái nhà.
Vừa rồi, trong một dịp đi giảng tĩnh tâm cho các linh mục, tôi được nghe một câu chuyện khá thú vị.
Có một cha chia sẻ với con rằng, trong các nhà đào tạo, trước đây các thầy được quản lý việc sử dụng điện thoại rất nghiêm ngặt. Từ khi vào học cho đến khi hoàn tất chương trình đào tạo, các thầy không được tự do sử dụng điện thoại. Chỉ đến một giai đoạn nhất định, các thầy mới được phép sử dụng.
Thế nhưng, khi bắt đầu được sử dụng điện thoại, các thầy lại có thêm nhiều vấn đề.
Cha ấy kể rằng, từ ngày các thầy có điện thoại, việc học hành của các thầy có phần sa sút. Nhưng điều khiến cha đau đầu hơn cả không chỉ là chuyện học hành, mà là những tin nhắn các thầy gửi cho nhau.
Chẳng hạn, các thầy nhắn tin:
“Gấu yêu ơi, ngủ chưa?”
“Cún yêu ơi, ngủ chưa?”
Con nghe mà cũng thấy buồn cười!
Các thầy đi tu, đáng lẽ phải dành nhiều thời gian cho việc cầu nguyện, học hành và rèn luyện đời sống thiêng liêng. Thế mà khi có điện thoại, các thầy lại bắt đầu nhắn tin cho nhau bằng những lời lẽ rất tình cảm như thế.
Đó là một câu chuyện vui, nhưng cũng cho chúng ta thấy sức tác động của chiếc điện thoại thông minh trong đời sống con người.
Và nếu trong môi trường tu trì còn có những khó khăn như thế, thì trong đời sống gia đình, chúng ta càng phải suy nghĩ nhiều hơn.
Người chồng có thể ngồi bên vợ con nhưng tâm trí lại ở một nơi khác. Người cha có thể ở trong nhà nhưng không còn thực sự hiện diện với gia đình. Mỗi người cầm một chiếc điện thoại, mỗi người bước vào một thế giới riêng.
Chúng ta ở gần nhau về khoảng cách, nhưng có khi lại rất xa nhau trong tình cảm.
Tôi xin tạm dừng ở đây để chúng ta cùng suy nghĩ về những thách đố mà người chồng, người cha đang phải đối diện trong đời sống gia đình hôm nay.
Chúng ta trở lại với dụ ngôn Người Cha nhân hậu. Người cha đã phải đau đớn biết bao khi người con thứ đòi chia gia tài rồi bỏ nhà ra đi. Anh ta không chỉ lấy đi một phần tài sản của người cha, mà còn làm tổn thương cả tình phụ tử, làm tan vỡ mái ấm gia đình. Thế nhưng, người cha vẫn phải chấp nhận chia tài sản cho con và để anh ra đi.
Người con ấy đã đi đến một phương xa, ăn chơi phung phí tất cả tài sản mình có. Anh không chỉ phung phí gia tài của cha mà còn phung phí cả cuộc đời của chính mình. Đến khi tiêu hết tiền bạc thì trong vùng ấy lại xảy ra nạn đói lớn. Anh bắt đầu lâm cảnh túng thiếu, phải đi làm thuê cho một người dân trong vùng. Người ấy sai anh ra đồng chăn heo.
Chi tiết chăn heo ở đây rất đáng chú ý. Bởi vì đối với người Do Thái, con heo là loài vật ô uế. Như vậy, từ thân phận một người con trong gia đình, anh đã rơi xuống tận cùng của sự nghèo khổ, phải làm một công việc mà đối với người Do Thái là nhục nhã và ô uế.
Chúng ta thấy anh không chỉ rời xa nhà cha, mà còn đánh mất chính phẩm giá của mình. Anh từng là một người con, có cha, có gia đình, có mái nhà để trở về. Thế nhưng giờ đây, anh phải sống như một người làm thuê, thậm chí còn thèm muốn những thức ăn dành cho heo mà chẳng ai cho.
Đây cũng là một hình ảnh nhắc nhở mỗi người chúng ta. Có khi chúng ta cũng là những người đã biết Chúa, đã từng sống trong tình thân với Chúa, nhưng rồi vì những lựa chọn của mình, chúng ta dần dần xa Chúa. Khi không còn đến với Chúa, không còn tham dự Thánh lễ, không còn cầu nguyện và sống đời sống đức tin, chúng ta cũng có thể rơi vào tình trạng như người con hoang đàng: đánh mất dần căn tính của một người con Thiên Chúa.
Tôi nhớ có một lần, khi còn phục vụ tại một giáo xứ ở Bình Phước, gần khu vực biên giới và thuộc địa bàn giáp với Giáo phận Phú Cường, tôi gặp một trường hợp khiến tôi rất suy nghĩ.
Giáo họ nơi tôi phục vụ cách nhà thờ chính khoảng 32 cây số. Hôm ấy, sau khi dâng lễ và đọc kinh xong, tôi trở về nhà. Buổi sáng hôm đó, tôi đã đi từ khoảng 5 giờ, qua nhiều nơi, đến gần 9 giờ 30 mới về tới nhà. Vừa ngồi ăn vội bát mì thì có một chị đến xin gặp:
- Thưa cha, cha cho con gặp cha một chút được không ạ?
Tôi bảo chị cứ chờ một lát, để tôi ăn xong rồi sẽ nói chuyện. Chị ngồi đợi, sau đó bắt đầu tâm sự:
- Thưa cha, con có một vấn đề muốn trình bày với cha. Con lấy chồng đã 40 năm rồi, nhưng bây giờ con muốn bỏ chồng.
Tôi khá bất ngờ và hỏi chị về hoàn cảnh gia đình. Chị kể:
- Thưa cha, chúng con có ba người con. Đứa đầu đang học đại học ở Sài Gòn, đứa thứ hai đã đi làm công nhân, còn đứa thứ ba đang học lớp Sáu. Con đã bỏ lễ khoảng 30 năm rồi. Từ ngày cha về đây, con mới đi lễ trở lại...
Chị bắt đầu kể về cuộc sống gia đình và những điều khiến chị đau khổ suốt bao nhiêu năm qua.
Chị kể tiếp về cuộc sống của mình:
- Thưa cha, chồng con cứ 4 giờ sáng là đi khỏi nhà, đến khoảng 6 giờ tối mới về. Anh ấy nuôi một bầy gà chọi. Sáng đi thì chăm sóc gà, cho gà uống nước, rồi lo đủ thứ cho đàn gà. Còn con ở nhà, dù đau ốm, sốt rét hay có chuyện gì, anh ấy cũng chẳng bao giờ hỏi han, quan tâm.
Chị nói tiếp:
- Thưa cha, có khi ăn cơm tối xong, khoảng 8 giờ là anh ấy lại đi đánh bài, đến 12 giờ đêm mới về. Con ở nhà cứ nóng ruột, chờ đợi. Cuộc sống của con khổ sở như vậy đã bao nhiêu năm rồi. Bây giờ con chỉ ao ước làm sao cho anh ấy chết đi, nhưng nghĩ như thế thì con ác quá. Thôi thì con chỉ mong anh ấy bị què chân, què một chỗ cũng được, để anh ấy không đi đâu được nữa, để con được yên tâm. Chứ cứ sống thế này thì con chịu không nổi nữa, cha ơi!
Nghe chị kể, tôi mới nói:
- Thôi, chị cứ về đi. Chị đừng vội nghĩ đến chuyện bỏ chồng. Chị thử làm theo cách này xem sao.
Tôi hướng dẫn chị: Nếu sáng hôm sau, người chồng chuẩn bị đi bẫy chim, chị hãy nhẹ nhàng nói với anh:
- Anh ơi, anh vào đây, em nhờ anh một chút!
Khi anh vào, chị đừng trách móc hay cằn nhằn, nhưng hãy nói một cách nhẹ nhàng:
- Anh ơi, xe đạp của con bị hư rồi, anh sửa giúp để cháu có xe đi học.
Nếu anh sửa xe xong, chị hãy tìm cách chuẩn bị cho anh một bữa ăn sáng, để anh ăn uống rồi mới đi. Sau đó, chị có thể nói:
- Anh ơi, sau vườn nhà mình cây cối mọc um tùm quá, anh phát quang giúp em một chút cho vườn tược được sạch sẽ.
Cứ nhẹ nhàng, từ tốn như thế, để anh có việc ở nhà, có dịp quan tâm đến gia đình. Khi anh đã ở nhà, chị cũng đừng quên tìm dịp mời anh cùng đi lễ.
Chị nói với tôi:
- Thưa cha, chồng con là người ngoại đạo, chưa bao giờ đi lễ. Còn con là người Công giáo, nhưng trước đây con cũng bỏ đạo, bỏ lễ lâu rồi. Bây giờ con đang cố gắng đi lễ trở lại.
Tôi bảo chị cứ kiên nhẫn, đừng nóng vội. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ, từ cách nói năng, cư xử trong gia đình, rồi dần dần mời chồng cùng đến nhà thờ.
Và rồi, khoảng hai tháng sau, chị lại đến gặp tôi. Lần này, chị vui vẻ và phấn khởi hơn nhiều. Chị nói:
- Thưa cha, con cảm ơn cha nhiều lắm! Từ ngày con làm theo lời cha hướng dẫn đến giờ, chồng con đã bán hết đàn gà chọi rồi. Các con của con cũng được đi nhà thờ, cả gia đình con được cùng nhau đến nhà thờ. Bây giờ con chẳng có gì nhiều, chỉ có ít cà phê, con xin gửi cha để cha uống, có sức thức thâu đêm cầu nguyện cho gia đình con.
Nghe chị nói, tôi cũng vui và cảm động. Một chút cà phê chị mang đến không phải là món quà lớn lao gì, nhưng chứa đựng cả tấm lòng biết ơn của một người đã tìm lại được niềm vui trong gia đình.
Đấy, thưa quý ông, quý anh, cuộc sống gia đình có biết bao nhiêu thử thách. Có những gia đình tưởng chừng như đã đi đến chỗ đổ vỡ, không còn có thể cứu vãn được nữa. Nhưng đôi khi, chỉ cần một người biết thay đổi cách cư xử, biết nhẫn nại, biết yêu thương và bắt đầu lại từ những điều rất nhỏ, thì mọi sự có thể dần dần chuyển biến.
Chúng ta trở lại với người con hoang đàng. Anh ta đã phung phí tất cả tài sản, đánh mất tất cả những gì mình có. Nhưng chính khi rơi xuống tận cùng của sự khốn khổ, anh mới bắt đầu nhìn lại cuộc đời mình.
Trong hành trình cuộc đời, có ba điều có thể làm thay đổi con người chúng ta.
Thứ nhất là tiền bạc. Người ta thường nói, muốn biết một người là ai, hãy cho họ một ít tiền. Khi chưa có tiền, người ta có thể sống rất bình thường, nhưng khi có tiền trong tay, cách sống và cách cư xử của họ đôi khi lại thay đổi.
Thứ hai là quyền lực. Khi chưa có quyền trong tay, người ta có thể sống khiêm tốn, vui vẻ và hòa đồng. Nhưng khi có quyền rồi, đôi khi cách nhìn, cách đối xử với người khác cũng thay đổi.
Tôi nhớ có một người bạn học cùng lớp ở Sài Gòn. Sau này, khi đã thành đạt, có dịp ngồi lại với chúng tôi, anh ấy nói:
- Chúng mày có biết một giây của tao kiếm được bao nhiêu tiền không?
Nhưng điều quan trọng không phải là một giây anh kiếm được bao nhiêu tiền, mà là anh có còn biết trân trọng những người bạn đã từng học chung, từng sống với mình hay không.
Và thứ ba là những biến cố trong cuộc đời. Ai trong chúng ta cũng có thể gặp những biến cố: người thân qua đời, gia đình gặp khó khăn, công việc đổ vỡ, bệnh tật hoặc những chuyện bất ngờ xảy đến. Chính những biến cố ấy nhiều khi làm cho con người phải dừng lại, suy nghĩ và nhìn lại cuộc đời mình.
Người con hoang đàng cũng vậy. Biến cố xảy đến với anh chính là cảnh đói khổ, túng thiếu, mất hết tài sản và phải đi chăn heo. Chính trong hoàn cảnh ấy, anh bắt đầu thức tỉnh và thay đổi.
Không ai muốn mình phải rơi vào cảnh khốn cùng mới biết quay trở về. Nhưng đôi khi, chính những biến cố đau thương lại trở thành cơ hội để chúng ta nhìn lại bản thân, nhận ra những sai lầm và tìm đường trở về với tình yêu thương.
Và bây giờ, chúng ta cùng trở lại với câu chuyện Tin Mừng để xem người con ấy đã bắt đầu hành trình trở về với cha như thế nào. Điều đầu tiên, anh đã biết nhìn lại chính mình và quyết định đứng lên trở về.
Người con đứng lên trở về và người cha đón nhận trong tình yêu
Người con thứ bắt đầu suy nghĩ và tự nhủ: “Biết bao nhiêu người làm công cho cha ta được cơm dư gạo thừa, mà ta ở đây lại chết đói!”
Anh nhận ra rằng ở nhà cha, ngay cả những người làm công cũng có cơm ăn áo mặc, có cuộc sống ổn định. Còn anh, từ thân phận một người con trong gia đình, giờ đây lại phải sống trong cảnh đói khổ, thiếu thốn và nhục nhã.
Anh quyết định: “Thôi, ta đứng lên, đi về cùng cha!”
Đây là một quyết định rất quan trọng. Anh không còn ngồi đó than thân trách phận, không còn đổ lỗi cho hoàn cảnh, nhưng đã biết nhìn lại chính mình và can đảm đứng lên. Anh muốn trở về, dù chỉ mong được sống như một người làm công trong nhà cha.
Có những lúc trong cuộc đời, chúng ta cũng phải trải qua những thử thách, khó khăn và yếu đuối như thế. Tôi nhớ có những người đi vượt biên, lênh đênh trên biển nhiều ngày, tưởng rằng mình sắp đến được miền đất hứa, nhưng cuối cùng lại gặp những biến cố bất ngờ, phải chịu cảnh tù đày nhiều năm. Có người tưởng đã đến Hồng Kông, nhưng hóa ra mới chỉ đến Hải Phòng! Cuộc đời có biết bao nhiêu chuyện không ngờ, biết bao nhiêu thử thách và khổ đau.
Nhưng điều quan trọng là sau tất cả những biến cố ấy, chúng ta có biết đứng lên để làm lại cuộc đời hay không.
Người con hoang đàng đã đứng lên và quyết định trở về. Anh chuẩn bị sẵn những lời thưa với cha:
“Thưa cha, con thật đắc tội với Trời và với cha, chẳng còn đáng gọi là con cha nữa. Xin coi con như một người làm công cho cha vậy.”
Chúng ta để ý thấy lời thú nhận của người con rất sâu sắc. Trước hết, anh nhận ra mình đã đắc tội với Trời, nghĩa là anh nhìn nhận Thiên Chúa là Đấng mà mình đã xúc phạm. Sau đó, anh nhận ra mình đã có lỗi với chính người cha của mình.
Anh không còn biện minh, không đổ lỗi cho ai, cũng không tìm cách che giấu những sai lầm. Anh chỉ nhận mình có tội và xin được trở về. Thậm chí, anh cũng không dám đòi lại quyền làm con, mà chỉ xin được sống như một người làm công trong nhà cha.
Thế nhưng, chúng ta thấy người cha nhân hậu không bao giờ muốn đón con mình trở về trong thân phận một người làm thuê.
Tin Mừng thánh Luca kể rằng: Khi người con còn ở đằng xa, người cha đã trông thấy. Ông chạnh lòng thương, chạy ra ôm cổ anh và hôn lấy hôn để.
Điều đáng chú ý là người cha đã chủ động chạy đến với con. Người con đang trên đường trở về, nhưng người cha đã không đứng yên chờ đợi. Ông chạy đến, ôm lấy con và đón nhận con.
Chúng ta thử nghĩ xem, trong đời sống gia đình, khi con cái phạm lỗi, làm mất mát tài sản, gây ra những chuyện đau lòng, rồi một ngày chúng trở về, chúng ta có sẵn sàng chủ động đón nhận chúng hay không? Hay chúng ta đã chuẩn bị sẵn những lời trách móc, những câu chì chiết, những điều nặng nề để nói với con?
Tôi vẫn thường nói với các phụ huynh rằng, có những đứa con phá phách, tiêu xài hàng trăm triệu, thậm chí cả tiền tỷ của cha mẹ. Nhưng có một trường hợp rất đặc biệt, đó là người vừa tài giỏi vừa có một thời gian dài sống buông thả, ăn chơi và làm cho mẹ mình phải khóc hết nước mắt. Đó là thánh Augustinô.
Thánh Augustinô là một người rất thông minh, học giỏi, có tài hùng biện và sau này trở thành một nhà giảng thuyết nổi tiếng. Ngài từng từ Bắc Phi đến Rôma, rồi đến Milan, đảm nhận những công việc danh giá. Nhưng trước khi trở về với Chúa, ngài đã có một quãng đời sống xa Chúa, chạy theo những đam mê và sai lầm. Mẹ ngài là thánh Mônica đã khóc hết nước mắt, kiên trì cầu nguyện cho con.
Cuối cùng, người mẹ đã được nhìn thấy con mình trở về với Chúa. Mẹ được nên thánh, và người con cũng trở thành một vị thánh lớn của Hội Thánh.
Qua câu chuyện ấy, chúng ta thấy rằng không phải lúc nào những đứa con hư hỏng cũng là những đứa con kém cỏi. Có những người rất tài giỏi, rất thông minh, nhưng lại có thể đi rất xa trên con đường sai lầm. Điều quan trọng là họ có biết trở về hay không, và gia đình có đủ tình thương để đón nhận họ hay không.
Trở lại với dụ ngôn, người cha không chỉ ôm lấy con, nhưng còn lập tức truyền cho các đầy tớ:
“Mau đem áo đẹp nhất ra đây mặc cho cậu, xỏ nhẫn vào ngón tay, xỏ dép vào chân cậu.”
Những chi tiết này đều mang một ý nghĩa rất sâu sắc.
Thứ nhất, chiếc áo đẹp nhất.
Người cha muốn phục hồi phẩm giá của người con. Anh đã trở về trong bộ dạng nghèo khổ, tả tơi, nhưng người cha không muốn anh tiếp tục sống trong mặc cảm và nhục nhã. Ông cho mặc chiếc áo đẹp nhất, để anh được trở lại với phẩm giá của một người con trong gia đình.
Chiếc áo mới cũng gợi cho chúng ta hình ảnh một cuộc đời mới. Từ đây, người con được bắt đầu lại, không còn bị giam hãm trong quá khứ tội lỗi của mình.
Thứ hai, chiếc nhẫn được xỏ vào tay.
Chiếc nhẫn là dấu chỉ của sự đón nhận, của tình thân và địa vị người con trong gia đình. Người cha không xem anh như một người làm thuê, nhưng vẫn nhìn nhận anh là con của mình.
Thứ ba, đôi dép được xỏ vào chân.
Người con đã có những bước chân sai lầm, những bước chân đưa anh đến phương xa, đến chốn ăn chơi phung phí. Nhưng giờ đây, đôi dép mới mở ra cho anh một hành trình mới: những bước chân trở về trong tình yêu, những bước chân được sống trong mái nhà của cha.
Người cha không chỉ cho anh cơm ăn áo mặc, nhưng còn trả lại cho anh phẩm giá, tình thân và niềm hy vọng.
Tình yêu được thể hiện qua những điều nhỏ bé trong gia đình
Nói đến tình yêu, tôi nhớ lại thời gian còn dạy giáo lý cho các bạn công nhân ở Sài Gòn. Cứ mỗi tháng, có khoảng 200 cặp đến học giáo lý hôn nhân. Vì số lượng đông nên chúng tôi phải chia thành nhiều lớp, mỗi lớp khoảng 50 cặp.
Khi đi dạy, tôi thường quan sát các đôi bạn và đôi khi cũng nhận ra được họ đang ở giai đoạn nào trong đời sống tình cảm.
Tôi nói vui với các thầy, các cha rằng: Muốn biết đôi nào đang yêu nhau, đôi nào mới cưới, đôi nào đã lấy nhau lâu năm, cứ thử nhìn cách họ ăn uống trong quán là biết!
Khi hai người còn đang yêu nhau, thường thì chàng trai gắp thức ăn cho cô gái:
- Em ăn đi, món này ngon lắm!
- Em ăn thêm đi, đừng ngại!
Chàng cứ chăm sóc, nhường nhịn và quan tâm đến nàng. Nhìn vào là biết ngay hai người đang yêu nhau.
Nhưng khi đã cưới nhau rồi, nhiều khi lại có chuyện ngược lại. Người vợ bắt đầu gắp thức ăn cho chồng, chăm sóc chồng, nhắc chồng ăn uống.
Còn sau năm năm, mười năm chung sống thì sao? Có khi chẳng còn ai gắp cho ai nữa! Hai vợ chồng cứ cúi mặt xuống ăn, người nào lo phần người nấy. Có khi vừa ăn vừa trách móc, càm ràm nhau.
Đó là những câu chuyện rất bình thường trong đời sống gia đình, nhưng cũng nhắc chúng ta một điều: tình yêu không chỉ nằm ở những lời nói đẹp đẽ thuở ban đầu, mà phải được nuôi dưỡng bằng những cử chỉ quan tâm, chăm sóc và hy sinh mỗi ngày.
Có những đôi vợ chồng lúc mới yêu nhau thì chàng gắp thức ăn cho nàng, chăm sóc nàng từng chút một. Nhưng khi cưới nhau về, người vợ lại bắt đầu gắp thức ăn cho chồng. Rồi hai năm, ba năm, năm năm sau, có khi chẳng còn ai gắp cho ai nữa. Hai người cứ ngồi ăn, mỗi người một phần, chẳng còn những cử chỉ quan tâm như thuở ban đầu.
Tôi thường ví von thế này: Hai người bước vào đời sống hôn nhân giống như đang cùng nhau đi trên một sợi dây. Khi còn đứng dưới đất thì chưa có gì đáng lo, nhưng khi đã bước lên sợi dây, chỉ cần một chút sơ sẩy là có thể té ngã. Hôn nhân là một hành trình như thế, cần sự nâng đỡ, nhẫn nại và hy sinh của cả hai người.
Tôi nhớ có một gia đình thuộc hàng khá giả, có điều kiện kinh tế rất lớn. Khi người con trong gia đình muốn kết hôn với một người không cùng niềm tin Công giáo, cha xứ đã khuyên gia đình nên cân nhắc, thậm chí khuyên đừng vội tiến tới hôn nhân. Nhưng cả gia đình không đồng ý, còn rất bực tức. Họ thuê xe lên tận Tòa Giám mục để xin một vị cha khác về cử hành hôn phối cho con mình.
Thế rồi, sau năm năm chung sống, hai người đi đến chỗ chia tay. Lúc ấy, cả dòng họ mới nhìn nhận rằng lời khuyên của cha xứ ngày trước là đúng. Trước kia, họ phản đối quyết liệt, thậm chí còn trách móc cha, nhưng cha đã nhìn thấy những vấn đề mà người trong cuộc chưa nhận ra.
Tôi kể câu chuyện này để thấy rằng, những người có kinh nghiệm mục vụ đôi khi nhìn thấy những khó khăn có thể xảy đến trong đời sống hôn nhân. Vì thế, các đôi bạn trẻ đừng xem nhẹ những lời khuyên của cha mẹ, của những người có kinh nghiệm và nhất là đừng xem nhẹ việc chuẩn bị cho đời sống hôn nhân.
Trở lại với dụ ngôn, chúng ta thấy người cha đã làm tất cả những gì tốt đẹp nhất cho người con thứ. Ông cho mặc áo đẹp nhất, xỏ nhẫn vào tay và mang dép vào chân. Người cha đã phục hồi phẩm giá cho con, đón nhận con trở lại trong tình yêu thương.
Thế nhưng, câu chuyện không chỉ dừng lại ở người con thứ. Chúng ta cũng có thể rơi vào tình trạng của người con thứ, nhưng đôi khi chúng ta còn mang tâm trạng của người con cả mà không nhận ra.
Người con cả – Ở trong nhà cha nhưng lòng lại xa cha
Tin Mừng kể rằng, khi ấy người con cả đang ở ngoài đồng. Anh trở về, đến gần nhà thì nghe thấy tiếng đàn ca nhảy múa. Anh liền gọi một người đầy tớ đến hỏi xem có chuyện gì đang xảy ra.
Chúng ta thử suy nghĩ: Đây là nhà của cha anh, cũng là nhà của anh. Bình thường, khi đi làm ngoài đồng trở về, anh phải bước vào nhà, hỏi thăm cha, hỏi xem gia đình có chuyện gì. Thế nhưng, anh lại đứng bên ngoài, gọi một người đầy tớ đến hỏi chuyện.
Điều đó cho thấy một khoảng cách nào đó giữa anh với chính gia đình mình.
Người con cả ở ngoài đồng, nhưng tâm trí anh dường như chỉ quanh quẩn với công việc, tiền bạc và tài sản. Tôi nói vui theo ngôn ngữ ngày nay: Có khi anh vừa từ ACB về, vừa từ Sacombank về, hay từ Techcombank về! . Thế giới của anh dường như chỉ là thế giới của tiền bạc, công việc và những tính toán.
Anh ở trong nhà cha, nhưng chưa chắc đã sống trong tình yêu của cha. Anh ở gần cha về mặt không gian, nhưng có thể rất xa cha trong tâm hồn.
Và rồi, khi người đầy tớ kể lại rằng em anh đã trở về, cha anh đã làm thịt con bê béo để ăn mừng, người con cả liền nổi giận, không chịu vào nhà.
Đây mới là điều đáng suy nghĩ. Người con thứ đã đi xa nhà cha, đã phung phí tài sản, nhưng cuối cùng biết đứng lên trở về. Còn người con cả vẫn ở trong nhà, vẫn làm việc cho cha, nhưng lòng anh lại đầy tức giận, ganh tị và không thể đón nhận người em của mình.
Đôi khi trong cuộc sống, người ở gần chúng ta nhất lại là người khiến chúng ta khó yêu thương nhất. Người thân trong gia đình, những người sống bên cạnh chúng ta mỗi ngày, lại có thể trở thành đối tượng của những lời trách móc, giận hờn và ganh tị.
Tôi nhớ có một lần đi xe, phía sau tôi có hai bà ngồi trò chuyện với nhau. Ban đầu, tôi cũng không để ý, nhưng hai bà cứ liên tục nói chuyện, rồi kể về những chuyện gia đình, về chồng mình. Có những lời nói khiến tôi phải chú ý.
Hai bà nhìn thấy một đám tang bên đường, người mất hình như khoảng 50–60 tuổi. Thế rồi một bà buột miệng nói với bà kia:
- Trời ơi, nhìn thấy chồng người ta chết mà thèm! Ước gì chồng mình cũng chết đi!
Nghe mà thật đau lòng! Một người vợ lại có thể mong cho chồng mình chết đi, chỉ vì cuộc sống gia đình quá nhiều vất vả, khổ đau.
Ở miền Trung chúng tôi, đôi khi người ta còn có những cách nói rất dân dã để diễn tả sự mong mỏi ấy. Nhưng đằng sau những câu nói tưởng như đùa vui ấy là cả một nỗi lòng, một sự mệt mỏi và những tổn thương tích tụ qua nhiều năm tháng.
Chúng ta thấy đó, đời sống gia đình có biết bao nhiêu thử thách. Người con thứ đã làm cho cha đau lòng vì bỏ nhà ra đi; còn người con cả lại làm cha đau lòng vì ở ngay trong nhà mà không biết yêu thương em mình.
Và chính người cha cũng phải đối diện với những khó khăn ấy. Ông không chỉ phải đón nhận người con thứ trở về, mà còn phải tìm cách giúp người con cả hiểu được tình yêu và lòng thương xót của mình.
Một người thứ ba trong câu chuyện
Trong dụ ngôn này, ngoài người cha và hai người con, còn có một nhân vật nữa mà chúng ta ít để ý: đó là người đầy tớ.
Người đầy tớ chính là người đứng giữa, chứng kiến mọi chuyện và chuyển lời qua lại. Anh ta biết người con thứ trở về, biết người cha mở tiệc ăn mừng, và cũng là người giải thích cho người con cả hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Đôi khi, người đứng giữa những mối tương quan gia đình lại là người chịu nhiều áp lực nhất. Trong cộng đoàn, trong giáo xứ cũng vậy, có những người phải đứng giữa các phe nhóm, giữa những bất đồng và những hiểu lầm. Nếu không khéo léo, họ rất dễ bị cuốn vào những chuyện không đáng có.
Tôi nhớ thời còn ở học viện, có những chuyện rất vui mà cũng rất đáng suy nghĩ. Khuôn viên học viện được xây tường rào khá cao. Có lần, khoảng bốn giờ sáng, mấy anh em rủ nhau trèo tường ra ngoài xem bóng đá. Cả nhóm chín người tìm cách trèo ra, rồi đến sáng lại tìm cách trèo vào.
Khi trở về, mặt mũi ai cũng lấm lem, quần áo nhếch nhác, nhưng vẫn phải tìm cách vào lớp như không có chuyện gì xảy ra. Những chuyện như thế, trong đời sống chung, đôi khi người ta cũng phải đối diện với những tình huống dở khóc dở cười.
Chúng ta trở lại với người con cả. Anh từ ngoài đồng trở về, nghe tiếng đàn ca nhảy múa trong nhà nên gọi một người đầy tớ đến hỏi xem có chuyện gì. Người đầy tớ trả lời:
- Em cậu đã về, và cha cậu đã làm thịt con bê béo, vì thấy cậu ấy trở về bình an, mạnh khỏe.
Nghe đến đó, người con cả nổi giận, không chịu vào nhà.
Chúng ta thấy, vốn dĩ anh đã có một chút bực tức, nhưng khi nghe người đầy tớ kể lại, cơn giận của anh càng tăng lên. Đôi khi trong cuộc sống, chúng ta cũng dễ rơi vào tình trạng như thế. Có những chuyện mình chưa biết rõ đầu đuôi, nhưng chỉ cần nghe người này kể, người kia nói, nghe một phía rồi vội vàng kết luận, thế là sinh ra bất mãn, giận hờn và hiểu lầm.
Người ta thường nói vui: Đừng có nghe đài địch, nguy hiểm lắm!
Tôi nhớ hồi còn nhỏ ở quê, có một ông chú mới mua được chiếc xe máy. Một hôm, ông để xe ở nhà rồi đi đâu đó. Có một cậu bé chạy đến báo:
- Chú ơi, hồi nãy con thấy có người lấy xe của chú chạy đi rồi!
Ông chú nghe xong hoảng hốt, vội vàng chạy đi tìm. Chạy hết chỗ này đến chỗ khác, hỏi người nọ người kia, tưởng xe mình đã mất thật rồi. Trong khi đó, chiếc xe vẫn còn nguyên ở nhà!
Chỉ vì nghe một lời kể chưa kiểm chứng mà ông đã cuống cuồng lên như thế.
Tôi còn nhớ một câu chuyện khác về một gia đình có người chồng ham mê cờ bạc. Người vợ có hai chỉ vàng, muốn giữ lại để lo chuyện ăn uống trong nhà nên giấu kỹ dưới thùng gạo. Chị nghĩ rằng chồng mình có tìm cũng không thể nào biết được.
Thế rồi, một hôm người chồng lại hỏi:
- Em ơi, hai chỉ vàng em để ở đâu rồi?
Người vợ giật mình, bởi chị nghĩ mình đã giấu rất kỹ. Chị liền hỏi lại:
- Sao anh biết mà hỏi?
Chỉ một câu hỏi như thế thôi cũng đủ làm chị hoảng hốt, lo lắng, rồi bắt đầu nghi ngờ chồng mình đã biết chỗ giấu vàng.
Đấy, thưa quý ông, quý anh, nhiều khi chỉ một lời nói, một câu chuyện chưa rõ ràng cũng có thể làm cho chúng ta sinh nghi ngờ, mất bình tĩnh và gây ra những chuyện không đáng có trong gia đình.
Người con cả trong dụ ngôn cũng vậy. Anh nghe người đầy tớ kể lại, rồi để cho cơn giận chi phối mình. Anh không chịu tìm hiểu thêm, không chịu bước vào nhà để gặp cha, cũng không muốn nhìn nhận sự trở về của người em.
Người cha phải hạ mình để năn nỉ người con cả
Chúng ta thấy một điều rất cảm động: Người cha đã đau khổ vì người con thứ bỏ nhà ra đi bao nhiêu, thì giờ đây ông cũng đau lòng vì người con cả bấy nhiêu.
Khi người con thứ trở về, người cha đã chủ động chạy ra đón, ôm lấy con, hôn lấy hôn để và đưa con vào nhà.
Còn bây giờ, với người con cả, ông lại phải hạ mình đi ra ngoài, năn nỉ con bước vào nhà.
Người cha đã phải xuống nước với cả hai người con. Ông không muốn mất đứa con nào. Ông muốn cả hai anh em đều được sống trong tình yêu thương của gia đình.
Người cha nói với người con cả:
“Con à, lúc nào con cũng ở với cha, tất cả những gì của cha đều là của con.”
Một lời nói thật cảm động! Người cha muốn nhắc cho con biết rằng anh chưa bao giờ bị mất đi điều gì. Anh vẫn được ở trong nhà, vẫn được sống bên cha, vẫn được hưởng tất cả những gì cha có.
Thế nhưng, người con cả lại trả lời bằng một thái độ đầy trách móc:
“Cha coi, đã bao nhiêu năm con hầu hạ cha, và chẳng khi nào trái lệnh cha, thế mà chưa bao giờ cha cho lấy được một con dê nhỏ để con ăn mừng với chúng bạn.”
Chúng ta thấy có một sự tương phản rất lớn.
Người con thứ trở về, chẳng kịp nói hết những lời đã chuẩn bị, người cha đã chạy ra ôm lấy anh.
Còn người con cả ở ngay trong nhà, nhưng khi cha ra năn nỉ, anh vẫn không chịu vào. Anh không gọi người em là em mình, mà nói với cha:
“Còn thằng con của cha kia…”
Chỉ một cách gọi thôi cũng đủ cho thấy trong lòng anh đang có một khoảng cách rất lớn. Người em đã trở thành một người xa lạ, thậm chí là một đối tượng để anh trách móc và khinh thường.
Anh còn nói tiếp:
“Sau khi đã nuốt hết tài sản của cha với bọn điếm, nay nó trở về, thì cha lại giết bê béo ăn mừng!”
Anh không thể chấp nhận việc cha vui mừng khi người em trở về. Anh chỉ nhìn thấy lỗi lầm của em, mà không nhìn thấy niềm vui của cha.
Và rồi, người cha chỉ nhẹ nhàng trả lời:
“Con à, lúc nào con cũng ở với cha, tất cả những gì của cha đều là của con. Nhưng chúng ta phải ăn mừng, phải vui vẻ, vì em con đây đã chết mà nay lại sống, đã mất mà nay lại tìm thấy.”
Câu chuyện Tin Mừng kết thúc ở đó. Thánh Luca không nói cho chúng ta biết người con cả có chịu bước vào nhà hay không. Anh có thay đổi thái độ hay vẫn tiếp tục đứng bên ngoài? Chúng ta không biết.
Có lẽ thánh sử muốn để ngỏ câu chuyện, để mỗi người chúng ta tự trả lời.
Chúng ta có đang là người con cả không? Chúng ta có đang ở trong nhà Chúa nhưng lòng lại xa Chúa? Chúng ta có đang sống trong gia đình, trong cộng đoàn, nhưng không biết vui với niềm vui của người khác, không biết tha thứ và đón nhận những người đã từng làm tổn thương mình?
Nhìn lại những ân ban trong đời sống gia đình
Từ câu chuyện người cha và hai người con, chúng ta hãy nhìn lại chính cuộc đời mình.
Nhiều khi chúng ta cũng giống như người con thứ, đã nhận biết bao nhiêu ơn lành của Chúa nhưng lại sử dụng sai cách, sống xa Chúa và làm tổn thương những người thân yêu.
Nhưng cũng có khi chúng ta giống người con cả: vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn tham gia các sinh hoạt trong giáo xứ, nhưng trong lòng lại thiếu tình thương, thiếu sự cảm thông và không biết tha thứ cho người khác.
Chúng ta thử nghĩ xem: Được làm chồng, làm vợ, làm cha, làm mẹ, làm ông, làm bà, tất cả đều là những hồng ân Chúa ban. Đó không phải là điều đương nhiên mà chúng ta có thể xem nhẹ.
Có biết bao nhiêu người mong ước được có một người con, một đứa cháu để yêu thương, chăm sóc. Tôi nhớ có lần một người gọi điện cho tôi và tâm sự:
- Thưa cha, hai vợ chồng con đã đi chữa trị hiếm muộn ở Sài Gòn, tốn kém rất nhiều tiền, đến nay đã mấy năm rồi mà vẫn chưa có được một đứa con.
Có những gia đình đã bỏ ra hàng tỷ đồng, trải qua bao nhiêu năm tháng chạy chữa, chỉ mong được đón một tiếng khóc trẻ thơ trong nhà.
Vậy mà chúng ta đây có con, có cháu, nhiều khi lại xem đó là chuyện đương nhiên. Có khi chúng ta không biết trân trọng, không biết dành thời gian cho con cái, không biết quan tâm đến cha mẹ và những người thân trong gia đình.
Thưa quý ông, quý anh, được làm cha, làm mẹ, được làm ông, làm bà, được có một gia đình để yêu thương và chăm sóc, đó là một hồng ân rất lớn. Mỗi người chúng ta hãy biết trân trọng những gì Chúa đã trao ban.
Người cha trong dụ ngôn chính là hình ảnh của Thiên Chúa, Đấng luôn yêu thương và kiên nhẫn với con cái mình. Người cha không muốn mất một người con nào. Ông chạy ra đón người con thứ, rồi lại đi ra năn nỉ người con cả. Ông yêu thương cả hai, dù mỗi người đều có những sai lầm và yếu đuối riêng.
Vì thế, trong gia đình, người làm cha, làm mẹ cũng được mời gọi trở thành nguồn hy vọng cho con cái. Người chồng hãy là nguồn hy vọng cho vợ, người vợ hãy là nguồn hy vọng cho chồng. Cha mẹ hãy là chỗ dựa cho con cái, và con cái cũng hãy biết yêu thương, chăm sóc cha mẹ.
Một gia đình còn biết hướng về Chúa, còn cùng nhau cầu nguyện, cùng nhau tham dự Thánh lễ, thì gia đình ấy vẫn còn một điểm tựa vững chắc để vượt qua những khó khăn.
Ngày nay, có những gia đình dần xa nhà thờ, con cái không còn đi lễ, cha mẹ cũng không còn quan tâm đến đời sống đức tin. Tôi vẫn thường nhắn nhủ: Gia đình nào còn giữ được việc đến với Chúa, còn duy trì được đời sống cầu nguyện, thì gia đình ấy còn có một nguồn nâng đỡ rất quan trọng.
Chúng ta có 24 giờ mỗi ngày, một tuần có 168 giờ. Vậy mà Chúa chỉ mời gọi chúng ta dành một giờ hơn để tham dự Thánh lễ Chúa nhật. Một giờ ấy có quá nhiều không? Có đáng gì so với biết bao nhiêu thời gian chúng ta dành cho công việc, tiền bạc, vui chơi và những chuyện riêng tư?
Đó là điều mỗi người chúng ta cần suy nghĩ và nhìn lại.
Có những nơi, cộng đoàn phải chờ đợi rất lâu mới có được một Thánh lễ. Vì thế, khi nghe chúng ta nói rằng Thánh lễ ở đây kéo dài một tiếng, có người lại thấy như vậy là lâu. Nhưng tôi xin kể một vài câu chuyện để chúng ta thấy rằng, điều quan trọng không phải là Thánh lễ kéo dài bao lâu, mà là chúng ta có thực sự quý trọng sự hiện diện của linh mục và hồng ân được tham dự Thánh lễ hay không.
Có một câu chuyện vui thế này. Một giáo xứ mừng kỷ niệm thành lập, các ông trong Hội đồng Giáo xứ đến chúc mừng và nói với cha:
“Thưa cha, giáo xứ chúng con đã thành lập được 70 năm rồi, mà tính ra mới có ba đời cha sở. Cha sở trước đây dâng lễ mất 45 phút, cha kế tiếp dâng lễ khoảng 38 phút. Còn cha bây giờ thì sao? Cha dâng lễ một tiếng đồng hồ!”
Rồi người ta còn kể thêm rằng, trước đây cha giảng lễ rất lâu. Có khi trời đang nắng, cha giảng một hồi thì trời chuyển mưa. Có những người đi làm, đi chợ, có công việc riêng, đến giờ vẫn chưa thấy kết thúc Thánh lễ. Người này đứng lên đi về, người kia cũng lần lượt ra về. Cuối cùng, chỉ còn ông từ giữ nhà thờ ở lại. Ông từ cầm chìa khóa đến thưa với cha:
“Thưa cha, cha về đi, để con còn khóa cửa nhà thờ!”
Nghe thì buồn cười, nhưng qua câu chuyện ấy, chúng ta thấy có khi người ta chỉ chú ý đến thời gian của Thánh lễ mà quên mất giá trị của việc được tham dự Thánh lễ.
Thật ra, đời sống hôn nhân và gia đình cũng vậy. Chúng ta đừng nghĩ rằng sống đời gia đình là sướng, còn đi tu mới là khổ. Mỗi bậc sống đều có những hy sinh và khó khăn riêng. Người sống đời gia đình phải lo cho vợ chồng, con cái; người sống đời thánh hiến cũng có những vất vả và trách nhiệm của mình. Điều quan trọng là chúng ta biết đón nhận và sống trọn vẹn ơn gọi Chúa đã trao.
Có những cộng đoàn phải chờ đợi rất lâu mới có được một linh mục đến dâng lễ. Tôi từng gặp một gia đình ở Bình Phước, quê gốc Thái Bình. Họ kể với tôi rằng:
“Thưa cha, chúng con di cư vào đây năm 1977, lúc ấy chỉ có khoảng 50 gia đình. Mãi đến năm 2002, chúng con mới có Thánh lễ Giáng Sinh đầu tiên. Đối với chúng con, có cha đến dâng lễ là điều rất quan trọng. Nhờ có cha dâng lễ, chúng con mới được nuôi dưỡng đức tin và tiếp nối truyền thống đạo đức cho con cháu.”
Anh em thử nghĩ xem, một cộng đoàn chỉ có khoảng 50 gia đình, nhưng nhờ được nuôi dưỡng trong đức tin, đến nay đã có năm người con trở thành linh mục. Có những người hiện đang làm cha giáo ở các chủng viện tại Sài Gòn; có người còn đi phục vụ ở New Zealand. Từ một cộng đoàn nhỏ bé, đời sống đức tin được vun đắp qua nhiều năm tháng, và hoa trái đã trổ sinh.
Như vậy, điều quan trọng không phải là Thánh lễ dài hay ngắn, nhưng là chúng ta có quý trọng Thánh lễ hay không; có biết trân trọng vị linh mục đang phục vụ cộng đoàn hay không; và nhất là có biết sống đức tin để truyền lại cho con cháu hay không.
Từ những câu chuyện ấy, tôi muốn trở lại với dụ ngôn Người Cha nhân hậu. Trong mỗi người chúng ta, có khi đang hiện diện cả hai hình ảnh: người con thứ và người con cả. Có lúc chúng ta giống người con thứ, bỏ nhà cha mà đi, xa Chúa, xa cộng đoàn. Nhưng cũng có lúc chúng ta giống người con cả, vẫn ở trong nhà cha, vẫn tham dự những sinh hoạt đạo đức, nhưng lòng lại thiếu tình thương, thiếu sự cảm thông và không biết đón nhận người khác.
Chúng ta cần tự hỏi: Tôi đang sống như người con nào? Tôi có thực sự là người con trong gia đình của Thiên Chúa không? Và trong gia đình mình, tôi có đang sống như một người cha, người mẹ biết yêu thương, đón nhận và tha thứ cho con cái không?
Tôi nhớ đến một vị thầy từng dạy chúng tôi môn Kinh Thánh. Thầy rất nghiêm túc trong việc học hành, nhưng cũng rất hiền lành và có lòng thương học trò. Thầy không dễ dàng dùng lời nặng nề để trách mắng người khác. Có lần, thầy muốn giới hạn số học viên tham dự một lớp học, bởi vì số người đăng ký quá đông. Thầy nói rằng cần suy nghĩ và cầu nguyện trước khi quyết định. Sau khi cầu nguyện, thầy mới đưa ra quyết định về số lượng học viên có thể nhận.
Tôi còn nhớ một lần khác, cha cố của thầy qua đời. Các thầy trong lớp xin phép ban giám đốc và cha giám đốc cho cả lớp được nghỉ học để đến viếng ông cố. Mọi người cùng nhau đến chia buồn và cầu nguyện cho gia đình thầy. Khi trở về, chúng tôi tưởng rằng cha giáo sẽ vui vì thấy các học trò biết quan tâm, chia sẻ với mình. Quả thật, cha giáo cảm ơn mọi người đã đến viếng ông cố. Nhưng rồi cha cũng nhắc một câu rất nghiêm:
“Cảm ơn quý thầy đã đến viếng ông cố của tôi. Nhưng cuối năm này, ai rớt thì vẫn rớt nhé!”
Cả lớp nghe vậy đều bật cười. Đó là một câu chuyện vui, nhưng cũng cho thấy sự nghiêm túc và trách nhiệm của người thầy.
Có những khi chúng ta tưởng rằng mình đã hiểu hết mọi chuyện, nhưng thực ra vẫn còn nhiều điều phải suy nghĩ. Chúng ta cần tự hỏi: Có khi nào mình đang rơi vào tình trạng của người con cả không? Có khi nào mình giống người con thứ? Hay trong chính con người chúng ta, cả hai hình ảnh ấy vẫn đang tồn tại?
Và cũng có khi chúng ta đang được mời gọi sống trong vai trò của người cha: biết yêu thương, đón nhận và tha thứ. Thưa quý ông, quý anh, được làm chồng, được làm cha, được làm ông trong gia đình, được phục vụ trong giáo xứ là một điều hạnh phúc. Đó là những hồng ân mà chúng ta cần biết trân trọng.
Một cuộc tĩnh tâm thực sự phải dẫn đến sự biến đổi
Để kết thúc những tâm tình hôm nay, tôi xin chia sẻ thêm với quý ông, quý anh một điều. Một cuộc tĩnh tâm hay một Thánh lễ, dù có đông người tham dự, dù bài giảng có hay, chưa hẳn đã là một cuộc tĩnh tâm tốt hay một Thánh lễ sốt sắng.
Bởi vì sau khi bước ra khỏi nhà thờ, chúng ta lại trở về với cuộc sống thường ngày. Nếu người nào vẫn về nhà với tính nóng nảy, vẫn cư xử thiếu tình thương với vợ con, vẫn sống như trước đây, thì những điều chúng ta nghe hôm nay chưa thực sự sinh hoa trái.
Tôi xin lấy một hình ảnh đơn giản để minh họa. Khi chúng ta có một bình nước mới, chúng ta có thể cho trà vào để pha một bình trà mới. Nhưng nếu chiếc bình đã cũ, bên trong còn đầy những thứ không cần thiết, thì dù chúng ta có đổ thêm nước mới vào, trà cũng không thể có được hương vị tốt đẹp.
Đời sống tâm hồn chúng ta cũng vậy. Một cuộc tĩnh tâm hay một Thánh lễ mang lại hiệu quả lâu dài phải là một cuộc gặp gỡ dẫn đến biến đổi. Biến đổi là gì, thưa quý ông, quý anh?
Sau khi tham dự buổi tĩnh tâm này, khi trở về, chúng ta không chỉ tiếp tục đi lễ Chúa nhật, mà còn cố gắng tham dự thêm một Thánh lễ ngày thường trong tuần, nếu điều kiện cho phép. Đó là một thay đổi cụ thể trong đời sống đức tin.
Trước đây, có thể chúng ta thường nóng nảy, dễ nổi giận, khiến vợ con buồn phiền. Nhưng từ hôm nay, khi trở về gia đình, chúng ta tập sống hiền hòa hơn, biết lắng nghe hơn, biết nhường nhịn và quan tâm đến nhau hơn. Chúng ta cũng dành thời gian cầu nguyện, sống đời sống tâm linh cách nghiêm túc hơn.
Tôi nhớ có một ông trong Hội đồng Giáo xứ hỏi một người bạn:
“Vì sao ông đi làm việc ở giáo xứ về mà vợ ông vẫn vui vẻ, không phàn nàn gì? Còn tôi, cứ đi đâu về là vợ lại càu nhàu?”
Người kia trả lời vui:
“Thì ông cứ về nhà, nhìn vợ mình đẹp như Đức Mẹ, rồi đừng dám nổi nóng nữa!”
Nghe thì vui, nhưng cũng là một lời nhắc nhở rất thực tế. Người chồng hãy biết nhìn vợ bằng ánh mắt yêu thương, biết trân trọng những hy sinh của vợ. Người vợ cũng hãy biết cảm thông và nâng đỡ chồng. Trong gia đình, chúng ta cần học cách lắng nghe và sống theo những lời Đức Mẹ nhắn nhủ: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.”
Một cuộc tĩnh tâm hay một Thánh lễ mang lại hoa trái lâu dài chính là sự biến đổi ấy. Khi bước ra khỏi nhà thờ, chúng ta trở về với gia đình bằng một con người mới, biết yêu thương hơn, biết tha thứ hơn và biết sống trách nhiệm hơn.
Từ hôm nay, chúng ta hãy cố gắng trở nên những người cha tốt, những người chồng tốt, những người ông biết nêu gương cho con cháu. Đó chính là những vị thánh giữa đời thường.
Chúng ta nhớ đến thánh Giuse. Khi biết Đức Maria mang thai, thánh nhân đã bối rối, đau khổ và định âm thầm lìa bỏ Đức Maria. Nhưng khi nghe tiếng Chúa qua lời sứ thần, ngài đã đón Đức Maria về nhà mình. Thánh Giuse đã biết lắng nghe, biết đón nhận và can đảm thực hiện điều Chúa muốn. Đó cũng là mẫu gương cho mỗi người chồng, mỗi người cha trong gia đình: biết lắng nghe tiếng Chúa và biết yêu thương, bảo vệ gia đình mình.
Chúa Kitô Vua – vị Vua của tình yêu và phục vụ
Kính thưa cộng đoàn,
Chúng ta đang chuẩn bị mừng lễ Chúa Giêsu Kitô Vua Vũ Trụ. Những vị vua trần thế thường dùng ngai vàng, vương trượng và quyền lực để cai quản, thống trị và đòi hỏi người khác phục tùng. Còn Đức Giêsu, vị Vua của cả trời đất, lại dang rộng đôi tay để ôm lấy từng người, từng gia đình, trong đó có quý ông, quý anh Tráng niên của Giáo xứ Châu Sơn thân yêu.
Vương quyền của Chúa Giêsu không phải là quyền lực thống trị, nhưng là quyền năng của tình yêu, của sự hy sinh và phục vụ. Chúa không dùng quyền lực để đè bẹp con người, nhưng dang tay đón nhận, tha thứ và cứu độ chúng ta.
Tôi xin kể một câu chuyện về một người thầy dạy kiếm.
Người thầy ấy có một đường kiếm rất lợi hại. Mỗi khi ông sử dụng đường kiếm ấy, tất cả đối thủ đều phải khuất phục. Một hôm, người đệ tử đến thưa với thầy:
“Thưa sư phụ, xin truyền lại bí quyết ấy cho con!”
Người thầy đã truyền hết những chiêu thức của mình cho người đệ tử. Sau đó, người đệ tử xuống núi, đi khắp nơi, giao đấu với nhiều đối thủ và liên tiếp giành chiến thắng. Anh ta trở nên nổi tiếng vì tài nghệ kiếm thuật của mình.
Nhưng một lần kia, trong một trận đấu, anh ta vô tình để lộ sơ hở, bị đối thủ đánh bại. Quá tức giận và thất vọng, anh chạy về gặp thầy, trách móc:
“Thưa sư phụ, thầy đã lừa dối con! Thầy đã không truyền hết bí quyết cho con. Con đã thắng biết bao nhiêu trận, vậy mà lần này lại thất bại thảm hại!”
Người thầy bình tĩnh hỏi:
“Thế con còn đòi hỏi điều gì nữa? Những chiêu thức tuyệt kỹ, ta đã truyền hết cho con rồi. Nhưng con chưa học được chiêu cuối cùng.”
Người đệ tử ngạc nhiên hỏi:
“Thưa sư phụ, chiêu cuối cùng là chiêu gì?”
Người thầy trả lời:
“Không có kiếm thì dùng tay, có tay thì dùng gậy. Có gì thì dùng nấy, miễn là biết cách sử dụng.”
Thưa cộng đoàn, câu chuyện ấy gợi cho chúng ta một điều rất gần gũi trong đời sống tâm linh. Chúa ban cho chúng ta sức khỏe, đôi chân, đôi tay, đôi mắt, thì chúng ta hãy dùng những điều ấy để đến nhà thờ, phục vụ gia đình và phục vụ cộng đoàn.
Biết bao nhiêu người mong có được đôi chân khỏe mạnh để đi lại, có đôi tay để làm việc, có đôi mắt để nhìn thấy người thân yêu. Nhưng họ không có được điều đó. Còn chúng ta, khi đang có sức khỏe và điều kiện, hãy biết tận dụng những gì Chúa ban để sống tốt hơn.
Nếu một ngày nào đó chúng ta đau yếu, không còn đủ sức đến nhà thờ, thì chúng ta vẫn có thể cầu nguyện ngay tại nhà, cầu nguyện cho bản thân, cho vợ con, cho gia đình và cho cộng đoàn. Hãy dùng những gì mình đang có để sống đẹp lòng Chúa.
Đó cũng là điều tôi muốn gửi đến quý ông, quý anh qua buổi tĩnh tâm hôm nay: mỗi người hãy biết sử dụng những khả năng, những ơn lành Chúa ban để trở nên người chồng tốt, người cha tốt, người ông tốt; trở thành nguồn hy vọng và điểm tựa cho gia đình, cũng như cho cộng đoàn Giáo xứ.
Đó là một vài tâm tình tôi xin được chia sẻ với cộng đoàn. Xin chân thành cảm ơn quý ông, quý anh đã lắng nghe.
cha Giảng phòng: Phê rô Nguyễn Minh Tuấn